Notatki — Jozef Môstka

Narzędzie, którego nie skończyłem półtora roku temu

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 30 Sep 2026 00:00:00 +0000

Półtora roku temu zacząłem sobie programować kalendarz do budowania nawyków.

Powód był prosty. Walczyłem z uzależnieniem od słodkiego i przyszło mi do głowy, że pomogłoby mi widzieć, ile dni się udało. Nie lista zasad, nie dieta. Po prostu kalendarz, w którym zaznaczę dzień, kiedy wyszło.

Nigdy tego nie skończyłem.

Rozkręciłem to, zrobiłem szkielet, a potem stanęło na rzeczach, na które nie miałem czasu. Zostało to w stanie niedokończonym i ani razu tego nie użyłem.

Dlaczego do tego wracam

Bo mam ten sam problem od nowa.

To nie jest rzecz, którą pokonałem i mam za sobą. Słodkie jest u mnie sprawą długofalową, która wraca — teraz znowu jest aktualna i próbuję na to tej samej metody co wtedy.

Różnica jest tylko taka, że tym razem narzędzie jest gotowe.

Co jest inaczej

Pierwszą wersję programowałem sam i nie doprowadziłem jej do końca. Tę w znacznej części napisała mi AI i dociągnęła ją do szczegółów, na które wtedy nie miałem ani czasu, ani ochoty.

Synchronizacja z kalendarzem, więc dzień mogę zaznaczyć od razu stamtąd. Aplikacja na telefon bez instalowania ze sklepu. Powiadomienia. Odznaki za uzbierane dni.

Nic z tego nie jest konieczne. Ale to dokładnie ta warstwa, na której rozbiła się moja pierwsza próba — nie na pomyśle, tylko na tym, że nie było to dokończone na tyle, żeby dało się tego używać codziennie.

Jedna zasada

Liczą się tylko dni, w których się udało. Pozostałe to zwykłe dni.

Żadnych czerwonych krzyżyków. Żadnej przerwanej serii świecącej na ekranie. Żadnego „we wtorek tego nie zrobiłeś".

Zwykłe aplikacje do nawyków robią dokładnie odwrotnie — pokazują wam, ile dni się nie udało. Mnie to nigdy nie pomogło. To, że nie wyszło, wiem i bez aplikacji i nie potrzebuję mieć tego zapisanego.

Interesuje mnie inna liczba: ile razy się udało. To jedyne, co się liczy i co nigdy nie ubywa.

Kiedy seria pęknie i zbudujecie ją od nowa, to ten sam wyczyn po raz drugi. Tak też jest to policzone.

Co w nim mam

Używam tego tydzień. Trzy kalendarzyki.

Jeden na słodkie. Jeden na czytanie książki. Jeden na pisanie książki — dokładnie tej, którą kończę, i tak, ją też potrzebuję sobie odhaczać.

Tydzień to za krótko, żeby wam powiedzieć, czy to działa. Powiem to za kilka miesięcy.

Gdybyście chcieli spróbować

Jest to na budem.sk. Za darmo, działa w przeglądarce, nie trzeba instalować aplikacji. Kalendarz widzicie tylko wy, dopóki nie zdecydujecie inaczej.

Jedna rzecz jest jednak prawdziwa bez względu na jakiekolwiek narzędzie: kalendarz nic za was nie zrobi. Tylko pokaże, co zrobiliście wy.

Nie rezygnuj z marzeń tylko dlatego, że są wielkie

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 28 Sep 2026 00:00:00 +0000

Kiedyś dawno temu wyobrażałem sobie, że pojadę na wędrówkę do Nepalu.

Nie trwało to długo. Wyrzuciłem to prawie natychmiast, bo byłem za gruby i było dla mnie jasne, że to niemożliwe. Nie trudne, nie odległe — niemożliwe.

Tak człowiek najszybciej pozbywa się marzeń. Nawet ich porządnie nie przemyśli i już wie, że to nie dla niego. Nie musi przy tym nawet ponieść porażki. Wystarczy, że tego marzenia nigdy nie wpuści sobie do głowy.

Wieszak

Pierwsze z tych zdjęć zrobiłem 12 listopada 2023. Jest na nim drewniany wieszak na medale i jeden jedyny medal — z pięciokilometrowego biegu w Zakopanem, mojego pierwszego.

Siedem pustych rzędów i jedna wstążka.

Kupiłem go zaraz po tym biegu. Byłem świetnie rozpędzony i wiedziałem, że to będzie trwało dalej. Wieszak na medale, kiedy ma się jeden, to dość zuchwały gest — ale wtedy miałem dokładnie ten rodzaj zapału, przy którym takie rzeczy się robi.

Kazałem na nim wygrawerować: Nie rezygnuj z marzeń tylko dlatego, że są wielkie.

Już nie wiem, czy gdzieś to znalazłem, czy wpadło mi to do głowy. Chyba wpadło.

Istotne jest to, kiedy sobie to zapisałem. Nie na końcu, kiedy jest co pokazywać. Na początku, kiedy było to jeszcze zupełnie otwarte i nikt — ani ja — nie wiedział, czy na tym wieszaku kiedykolwiek coś przybędzie.

Marzenia, o których nie marzyłem

Drugie zdjęcie jest z dzisiejszego rana.

To, co się między tymi dwoma zdjęciami wydarzyło, nie jest jednak o liczbie medali.

Kiedy zacząłem uprawiać sport, zaczęły mi się otwierać marzenia, o których nigdy wcześniej nie marzyłem. To jest w tym dziwne — nie to, że czegoś pragnąłem i się nie dało. Mnie to po prostu nie przyszło do głowy.

Że będę biegał? Ja? To nie było wyrzucone marzenie. To była rzecz na tyle poza zasięgiem, że się o niej nawet nie marzy.

Nepal był jedynym wyobrażeniem, na które wtedy w ogóle sobie pozwoliłem, i nawet je wyrzuciłem w kilka sekund. Wszystko pozostałe, co od tamtej pory przeżyłem, przyszło bez tego, żebym wcześniej o tym marzył.

Piszę o tym w książce kilka razy. Jest tego znacznie więcej.

A teraz to, co do tego należy

Obecnie nie biegam.

Ostatniego półmaratonu w czerwcu nie ukończyłem. Ze względów zdrowotnych — co dokładnie się stało, o tym piszę w książce i tutaj nie będę tego rozbierał. Lekarze powiedzieli mi, żebym zrobił sobie przynajmniej miesiąc całkowitej przerwy.

Zrobiłem. Potem przyszły wakacje. A potem na pełnych obrotach ruszyło pisanie książki, do tego rodzina, szkoła muzyczna, siłownia — i bieganie po prostu nie zmieściło się między to wszystko.

Ruszać się nie przestałem. Siłownię mam cztery razy w tygodniu, w góry chodzę, zimą wchodzę do lodowatej wody. Wypadło bieganie, nie wszystko.

Czasem jeszcze idę sobie pobiegać z dziewczyną albo sam. Nie regularnie. I co kilka tygodni mówię sobie, że od teraz już naprawdę — i nigdy nic z tego nie wychodzi.

Piszę to tutaj, bo to dokładnie ten rodzaj zdania, które ludzie myślą i go nie zapisują, bo brzmi jak porażka. Nie mam na to ładnej puenty.

Dlaczego to motto zostaje

Bo nie jest o medalach.

Jest o tym, że marzenia nie wyrzuca się z powodu jego wielkości — a najlepsze rzeczy przyszły do mnie wtedy, kiedy nawet o nich nie marzyłem.

Wieszak zostaje na ścianie taki, jaki jest. Siedem lat wstecz nie wisiałby tam w ogóle.

Pozwoliłem komputerowi narysować moje własne życie

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 23 Sep 2026 00:00:00 +0000

Napisałem sobie program, który bierze książkę i robi z niej film.

Czyta tekst, sam wymyśla do niego obrazki, potem je rysuje, całą książkę czyta na głos i z obrazków i głosu składa wideo. Człowiek puszcza to sobie potem jak bajkę, tyle że ta bajka to jego własna książka.

Próbka na górze jest z mojego zapisku o obrazie z pismem klinowym. Ten tekst znacie, to ten o zdaniu, które miałem latami na ścianie i nie wiedziałem, co w nim naprawdę jest.

Pierwotnie budowałem to do czegoś innego, ale zadziałało na tyle, że użyję tego również do Siedmiu lat do życia.

Gdzie jest haczyk

Kazać komputerowi narysować jeden ładny obrazek umie dziś każdy. Problem zaczyna się, kiedy potrzebujecie ich sześciuset i na wszystkich ma być ten sam człowiek.

A u mnie jest jeszcze gorzej, bo tym człowiekiem jestem ja.

W trakcie tej książki przechodzę przez cztery różne ciała. Chude dziecko. Potem facet, który schudł do stu dziesięciu i myślał, że ma to pod kontrolą. Potem sto pięćdziesiąt pięć kilo i człowiek, który przestał się ważyć. A na końcu znowu chudy, ale już inny niż ten pierwszy.

Gdyby program tego nie wiedział, narysuje mi na każdym obrazku tego samego faceta. A to jest gorsze, niż gdyby nie narysował nic — tekst mówiłby jedno, a obrazek drugie.

Co nie działa

Pierwsze, co przychodzi człowiekowi do głowy: narysuję sobie jeden obrazek siebie, a potem będę go komputerowi pokazywał jako wzór.

Nie działa. Komputer przy każdym użyciu trochę ten wzór przerysowuje. Raz trochę inny nos, raz trochę inaczej osadzone oczy. Pojedynczo tego nie zauważycie, ale po dwustu obrazkach macie na papierze kogoś zupełnie innego. A co najgorsze, nie macie jak ustalić, kiedy się to zepsuło.

To jak głuchy telefon w dziesięć osób. Na końcu wychodzi z tego bzdura i nikt nie wie, kto ją zrobił.

Co działa

Przestałem mu pokazywać obrazek i zacząłem mu to opisywać słowami.

Każda postać ma u mnie dwa opisy. W pierwszym jest twarz — kształt, oczy, brwi, nos, cera, włosy. Ten nie zmienia się nigdy. W drugim jest ciało i ubranie i ten zmienia się w zależności od tego, w której części książki jesteśmy.

Czyli twarz zostaje moja i zmienia się tylko to, ile ważę.

To dokładnie to, co robiłby ilustrator, gdyby rysował książkę ręcznie. Miałby przy sobie przyklejony rysunek twarzy, żeby jej nie zapomnieć, a do tego notatkę, jak ten człowiek w tym rozdziale wygląda. Ja mu to tylko zapisałem do pliku.

Ciekawe jest to, że tych faz nie mogłem powiązać z wiekiem. Między rozdziałem, w którym ważę sto dziesięć, a tym, w którym ważę sto pięćdziesiąt pięć, są dwa lata i wyglądam jak inny człowiek. A między pierwszym a ostatnim rozdziałem jest dwadzieścia lat i waga jest prawie taka sama.

Czyli nie wiek. To, gdzie w historii akurat jestem.

Rzeczy, które bawiły mnie najbardziej

Większość czasu spędziłem, goniąc błędy, które nigdy nie przyszłyby mi do głowy.

Talerz zamiast zegarka. W jednej książce przedmiot był opisany jako coś wielkości mniej więcej zegarka kieszonkowego. Komputer uparcie rysował go jako mosiężny talerz leżący na stole. Napisałem mu „mały". Nie pomogło. Napisałem „kieszonkowy". Nie pomogło. Pomogło dopiero to, że przy każdym jednym obrazku musiałem dopisać, że całość mieści się w dłoni i że nigdy, ale naprawdę nigdy nie leży na stole jak talerz.

Dzieci, które się starzeją. Jedenastoletnie dziecko wychodziło mi jako piętnastoletnie. Za każdym razem. Okazało się, że to nie moja wina — wszystkie te programy mają skłonność do rysowania dzieci starszych, niż mają być. Musiałem mu wymienić, czego nie ma rysować: żadnych dorosłych proporcji, ale też żadnego brzdąca.

Słowo „on". To moja ulubiona. Program przy jednej nienazwanej postaci zapisał sobie, że mówi się na nią „on". Dwa rozdziały później natknął się na zupełnie inną nienazwaną postać, też „on", połączył je sobie i narysował ją z obcą twarzą. Rozwiązanie było głupie: powiedziałem mu, żeby słowa takie jak on, ona, mężczyzna i kobieta ignorował.

Głos, który przestaje czytać. Program, który czyta książkę na głos, czasem w środku akapitu po prostu przestaje. Albo zamiast czytać streszcza wam tekst własnymi słowami, jakbyście go o coś pytali. Musiałem to rozwiązać tak, że sprawdzam po nim, ile naprawdę przeczytał, a kiedy mu czegoś brakuje, mówię mu, żeby spróbował jeszcze raz.

Słowa, których nie wolno. Niektórych obrazków odmówił mi narysowania. Nie dlatego, że miałoby na nich być coś niestosownego — po prostu nie podobały mu się słowa w zleceniu. W jednym przypadku wystarczyło wymienić słowa badanie, pielęgniarka, mundur i zasłona prysznicowa i wszystko było w porządku.

Ile to kosztuje i jak długo trwało

To ludzi zwykle zaskakuje.

Jeden obrazek wychodzi na półtora centa. Jeden rozdział razem z dwudziestoma pięcioma minutami słowa mówionego kosztuje jakieś siedemdziesiąt osiem centów. Cała książka — sześćset obrazków i dziesięć i pół godziny dźwięku — wyszła na osiemnaście euro.

Samo wideo składa się u mnie na laptopie i to nie kosztuje nic.

Przeczytanie książki na głos da się nawet całkiem za darmo. Istnieją słowackie głosy, które są ogólnie dostępne, i Siedem lat do życia jest nimi w całości przeczytane. Zero euro.

Robiłem to wieczorami i w weekendy. Pierwsza wersja powstała pod koniec lipca w jeden dzień, wtedy umiała tylko audiobooka. Reszta to praca czterech dni w połowie września.

Najlepsze w tym

Że robi to, kiedy ja nie robię.

Wieczorem odpalam partię i idę spać. Program w tym czasie czyta rozdziały, rysuje obrazki, czyta tekst i składa wideo. Rano jest gotowe.

Z jednego nocnego przebiegu: osiemnaście filmów w półtorej godziny. Potem dziesięć godzin czekał, czy przybędzie mu kolejny rozdział, a ponieważ nie przybył, wyłączył się.

Spałem osiem godzin i przez ten czas ktoś zilustrował mi kawałek książki.

I jeszcze jedna rzecz, której nie powinienem przemilczeć: tego programu nie napisałem cały sam. Pisałem go z Claude Code. Co było źle, dlaczego było źle i jak zrobić to inaczej — to rozwiązywałem ja. Ale linijek kodu nie klepał ręcznie człowiek.

45 kilogramów w 27 miesięcy. Ani jednego ważenia.

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 21 Sep 2026 00:00:00 +0000

Wagę z połączeniem z telefonem mam od jesieni 2017 roku i wszystko, co kiedykolwiek zważyłem, jest zapisane w jednym pliku. Da się to wyeksportować do tabeli i spojrzeć na to jak na tekst.

To nie jest zapis o mojej wadze. To zapis o tym, kiedy byłem gotów na siebie spojrzeć.

Jesień 2017

Ważę się prawie codziennie. Czasem dwa razy — rano, a potem jeszcze raz w ciągu dnia, jakby przez kilka godzin mogło się coś zmienić.

Liczby trzymają się między sto pięć a sto siedem. Mam za sobą pierwsze duże chudnięcie, a kilka miesięcy wcześniej przebiegłem swoje pierwsze zawody. Wtedy myślałem o sobie, że jestem sportowcem.

Człowiek, który waży się dwa razy dziennie, ma to pod kontrolą. Albo przynajmniej tak mu się wydaje, co w tamtej chwili jest tym samym.

Potem to się przerzedza

Koniec listopada. Początek grudnia. I sześć tygodni nic.

W styczniu 2018 w tabeli jest 111,8. W sześć tygodni pięć i pół kilograma w górę.

Pamiętam dokładnie, co sobie wtedy powiedziałem. Że to jeszcze nie jest takie złe. Że da się to cofnąć.

To zdanie powtarzałem sobie jeszcze bardzo długo po tym, jak przestało być prawdziwe.

Jeszcze trzy pomiary. Luty. Luty. I 22 marca 2018 roku, 110,3 kg.

Potem już nic.

Dlaczego przestałem

Nie dlatego, że zapomniałem.

Każde wejście na tę wagę było wiadomością, że nie robi się lepiej. A ja nie miałem już czym tej wiadomości zrównoważyć. Za każdym razem, gdy na nią wchodziłem, traciłem kawałek nadziei — a człowiek, któremu kończy się nadzieja, zaczyna ją oszczędzać.

Więc przestałem. Nie decyzją, nie żadnym oświadczeniem. Po prostu przestałem wchodzić na tę wagę i tym samym problem na chwilę się rozwiązał. Przestałem go widzieć.

Przestać się ważyć jest o wiele łatwiej niż przestać tyć. To chyba jedyna rzecz z tamtego okresu, którą umiem powiedzieć jako regułę.

Jutro

Każdego ranka mówiłem sobie, że jutro. Jutro wstanę i zacznę. Jutro odstawię słodycze.

To nie było kłamstwo. W tamtej chwili naprawdę w to wierzyłem. Dlatego to działało — to „jutro" pozwalało mi przetrwać dany dzień bez konieczności spojrzenia na to, co robię.

Jutro nie przyszło ani razu. Dwa i pół roku z rzędu.

11 czerwca 2020

Kolejny wpis w tym pliku pochodzi z 11 czerwca 2020 roku. 155,3 kg.

Między tymi dwoma wierszami jest dwadzieścia siedem miesięcy i czterdzieści pięć kilogramów. W dzienniku nie ma po nich ani śladu — żadnej rosnącej krzywej, niczego, co dałoby się śledzić. Jeden punkt na dole i jeden punkt na górze.

To nie jest błąd w danych. To dokładnie to, co się stało.

Ta pusta przestrzeń na wykresie to okres, kiedy nie chciałem o sobie wiedzieć nic. A liczba 155,3 nie jest tam dlatego, że dokumentowałem swój upadek. Jest tam dlatego, że po dwóch latach w końcu stanąłem na wadze.

Trzy dni wcześniej przywieźli mi bieżnię.

Piszę o tym w książce — rozdział Błysk światła, który zniknął w ciemności.

Przecież ty nie jesteś uzależniony

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 18 Sep 2026 00:00:00 +0000

Pierwszą osobą, której powiedziałem, że chodzę do klubu abstynenta, była moja mama.

Jej reakcja mnie zaskoczyła. Klub abstynenta? Przecież ty nie jesteś uzależniony.

To nie był zarzut ani niedowierzanie. Ona naprawdę nie wiedziała. O moich uzależnieniach nie wiedział wtedy nikt.

Piszę ten tekst dlatego, że o klubach abstynenta większość ludzi ma wyobrażenie z filmów, a to wyobrażenie odstrasza dokładnie tych, którym klub pomógłby najbardziej.

Czy to jest jak z amerykańskich filmów?

I tak, i nie.

Siedzimy przy stole i rozmawiamy. To jest ta część, która filmom odpowiada. Nikt nie wstaje, nic się nie recytuje i nikt nie będzie niczego od Państwa chciał.

Pierwsza wizyta

Kiedy przychodzi się pierwszy raz, siada się z innymi przy stole i słucha.

Nie trzeba powiedzieć ani słowa. Wyjść można w każdej chwili.

Wszyscy klubowicze po kolei opowiadają swoją historię uzależnienia, jeden po drugim. Każda z tych historii jest zupełnie inna, a mają jeden wspólny mianownik. Alkohol. Automaty. Hazard. Leki. Pornografia. I kolejne diagnozy.

Nowy człowiek tego wysłucha i z każdej historii może wziąć szczyptę. Nawet gdyby wziął jedną jedyną rzecz z jednej jedynej historii, to też jest sukces.

Na koniec pytamy go, czy chce coś powiedzieć.

Ktoś powie tylko swoje imię i to, że ma problem z alkoholem. Ktoś powie więcej. Jeśli powie więcej, staramy się doradzić, jak zacząć abstynencję. Ale nie musi mówić nic i nikt go do tego nie będzie zmuszał.

Druga wizyta i wszystkie następne

To kółko już się nie powtarza. Rozmawiamy o tym, co mamy właśnie w życiu.

Kogoś wkurzył szef. Innego w tej chwili nic nie cieszy i nie wie, jak ruszyć z miejsca. Kolejny powie, że rano znowu był biegać i jak bieganie zmienia mu życie.

Ja zwykle się chwalę. Mówię, co przeżyłem przez ten tydzień i że byłem znowu o kawałek szczęśliwszy niż tydzień wcześniej.

To nie jest terapia. To dwie godziny, podczas których siedzi się wśród ludzi, którzy wiedzą, o czym się mówi, i nie trzeba im tego tłumaczyć.

Jak to tam wygląda

Pokój z trzema stołami złożonymi w kwadrat i krzesłami dookoła.

Nasz przewodniczący jest takim człowiekiem, że po przyjściu każdemu robi herbatę albo kawę, proponuje wodę mineralną i rozkłada na stole jakieś dobroci. To nie jest formalne spotkanie. To jest stół z kawą.

Chodzą tam ludzie w każdym wieku, raczej jednak starsze roczniki, trzydzieści i więcej. Zawody zupełnie różne.

Co mi to daje

Przypomnienie.

Za każdym razem, kiedy tam siedzę i przychodzi ktoś nowy, robimy to kółko i ja znowu wysłuchuję tych historii. I raz za razem przypominam sobie jedną rzecz.

Od tego, żebym skończył w tym rozwalonym domu w Bratysławie, na starym spleśniałym materacu ze strzykawką w ręce, dzieli mnie jedno upicie i jedna działka.

Nic więcej. Lata abstynencji nie zmieniają w tym nic. Właśnie dlatego chodzę tam i dziś, kiedy od dawna nie mam ostrego problemu — bo to poczucie, że go nie mam, jest dokładnie tym, co bywa początkiem końca.

Gdyby się Państwo nad tym zastanawiali

Nie trzeba się niczego bać.

Nikt się nie dowie, że się tam było. Mamy surowe zasady, że z klubu nigdy nic nie wychodzi. To nie jest grzecznościowy zwrot, to warunek, na którym stoi cała rzecz.

A jeśli ktoś się boi, że wyjdzie na jaw, że jest uzależniony, powiem to, czego nauczyłem się na sobie: zwykle wszyscy wokół uzależnionego wiedzą o tym dużo wcześniej niż on sam.

Kluby są na Słowacji dość rozpowszechnione. Każde większe miasto ma swój, na Orawie nawet mniejsze wsie. U nas są w Námestovie, Trstenej, a mój macierzysty jest w Tvrdošínie.

Listę i więcej informacji można znaleźć na askas.sk.

Przyjść można bez zapowiedzi. Usiąść i milczeć też.

Nie zdecydowałem, żeby to napisać. Zdecydowałem, żeby tego nie kasować.

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 16 Sep 2026 00:00:00 +0000

Kiedy dwa lata temu zaczynałem, zrobiłem sobie konspekt. Chciałem wiedzieć, jakie rozdziały mnie czekają i w jakiej kolejności pójdą. O tym, jak zorganizowałem sobie pisanie, napiszę kiedy indziej — teraz istotne jest co innego.

Dziś otworzyłem ten konspekt i nie przypomina dzisiejszej treści książki ani trochę.

Nie ma w nim ani linijki o moim dzieciństwie. Nic o tym, co właściwie doprowadziło mnie do stu pięćdziesięciu kilogramów. I nic o narkotykach.

Kiedy siadałem do pierwszego zdania, nie miałem pojęcia, że te rzeczy znajdą się w książce.

Jak to się tam znalazło

Pierwszy rękopis miał kilka stron. Dosłownie kilka. Dałem go do przeczytania swojemu mentorowi i jego reakcja była jednoznaczna: o tym, co było wcześniej, musisz rozpisać się dużo bardziej.

W tamtej wersji całe swoje dzieciństwo załatwiłem dwoma zdaniami. Uważałem to za wstęp. Za coś, co trzeba wspomnieć i iść dalej do tego, co istotne.

Pierwszy rozdział ma dziś 7946 słów i 37 734 znaki bez spacji.

To cała różnica między tym, co chciałem napisać, a tym, co napisałem.

Jak to się pisało

Źle.

Nie mam nic do dodania poza tym, że siedziałem przy tym i pisałem dalej. Kilka razy oczy zaszły mi na tyle, że przestałem widzieć ekran. Poczekałem i pisałem dalej.

Przez cały ten czas nie wiedziałem, czy kiedykolwiek wypuszczę to na zewnątrz. Nie pisałem tego dlatego, że postanowiłem być otwarty. Pisałem dlatego, że skoro już się w to wdałem, nie chciałem kłamać — a pominięcie tego byłoby tym samym, co napisanie, że nic się nie stało.

Ale utożsamiony z tym nie byłem ani trochę.

Kiedy to przyjąłem

Dopiero gdy gotowy był drugi rękopis, przeczytałem go w całości, od początku do końca.

Potem po jakimś czasie znowu. A potem jeszcze raz.

Dopiero przy tym trzecim czytaniu coś się przestawiło. Przestałem siedzieć nad tym tekstem jako człowiek, któremu się to przydarzyło, i zacząłem czytać go jako tekst. Dopiero wtedy przyjąłem, że to może pójść na zewnątrz. Dopiero wtedy potrafiłem się od tego odciąć.

Nie wiem, czy u każdego działa to tak samo. U mnie były to trzy czytania i trochę czasu między nimi.

Co jest w tej książce

Odsłaniam się do końca. Jest tam moje dzieciństwo, które nie było ładne. Jest dojrzewanie. Jest metamfetamina. I są rzeczy, których tu nie zdradzę, bo po to jest ta książka.

Niczego z tego nie postanowiłem napisać z góry.

Postanowiłem tego nie skasować. To wszystko, co da się o tej decyzji powiedzieć zgodnie z prawdą.

Ja mogę

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 14 Sep 2026 00:00:00 +0000

To zdjęcie jest z 10 września 2023. Wtedy po raz pierwszy w życiu stałem w wysokich górach.

Miałem 36 lat i ważyłem 111 kilo. To liczba, która dziś wygląda groźnie, ale w tamtej chwili znaczyła, że mam za sobą 44 kilo w dół. A przede wszystkim znaczyła, że wreszcie mogę.

Trzy godziny pod górę

Przez całą drogę powtarzało mi się w głowie jedno zdanie. Nic wymyślonego, nie wpadłem na nie w drodze do domu. Było tam podczas marszu i im wyżej byliśmy, tym głośniejsze się robiło.

Ja mogę.

Ja mogę iść pod górę w Tatrach trzy godziny bez przerwy i wciąż mam siłę. W ogóle nie jestem zmęczony.

Człowiek, który ważył ponad sto czterdzieści kilo, a wieczory spędzał przed telewizorem, nie mówi sobie takiego zdania ot tak. To zdanie nie jest o wyniku. Jest o tym, że ciało nagle robi to, co mu powiecie, a nie to, na co wam pozwoli.

Tę myśl pamiętam dokładniej niż trasę.

Pierwszy raz z nieznajomymi

To była moja pierwsza wycieczka z klubem turystycznym KST Nižná. Pierwszy raz w życiu poszedłem gdzieś z ludźmi, których w ogóle nie znałem.

Dla kogoś to zwykła rzecz. Dla mnie to była największa bariera całego dnia — większa niż przewyższenie.

Całe życie mówiłem o sobie, że jestem beznadziejnym introwertykiem. Że między ludzi nie pasuję, że mnie to wyczerpuje, że to po prostu nie moja sprawa. Uważałem to za cechę. Za coś danego, z czym nic się nie da zrobić.

Tamtego dnia odkryłem, że to nieprawda.

Nie jestem introwertykiem. Ja tylko nigdy nie spotkałem ludzi, z którymi miałbym co dzielić.

I jak niby. Do niedawna interesował mnie telewizor, komputer i stan wypranego mózgu. Z kim mam o tym rozmawiać? O czym ma rozmawiać taki człowiek? Przez te lata tłumaczyłem sobie to milczenie swoim charakterem, a było to milczenie kogoś, kto nie ma nic do powiedzenia, bo nic nie robi.

Kiedy nagle idziecie z kimś pięć godzin pod górę, macie wspólny temat automatycznie. Jesteście na tej samej ścieżce, w tej samej pogodzie, z tym samym zmęczeniem. Rozmowa przychodzi sama.

Co się zmieniło

Góry zmieniły mi spojrzenie na świat. Nie brzmi to jak wielkie odkrycie, ale dla mnie było.

Do września 2023 mój świat tworzyły cztery ściany, dwa koty i praca. Po wrześniu 2023 byli w nim także ludzie, którzy pisali mi, dokąd idziemy najbliżej, i sceneria, która brała mnie na każdym kroku.

To był niezmiernie szczęśliwy okres i wiem dokładnie, kiedy się zaczął.

Wtedy jeszcze nie przeczuwałem, że niecałe dwa lata później będę stał na Elbrusie. W tamtej chwili nawet by mi to nie przyszło do głowy. Wystarczało mi, że wszedłem na górę i że nie byłem zmęczony.

Piszę o tym w książce — rozdział Mozaika życia, podrozdział Góra, która mnie przyjęła.

Weekend, podczas którego nie napisałem ani słowa

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 11 Sep 2026 00:00:00 +0000

W weekend byłem z kolegami na festiwalu Slnko na skalách. Cały jest utrzymany w temacie ekstremalnej turystyki — prelekcje ludzi, którzy gdzieś doszli o własnych siłach, i program, który z tym idzie w parze. Skoro mnie turystyka zmieniła życie, nie mogło mnie tam zabraknąć.

Wziąłem ze sobą pracę.

O terminach

Rękopis ma być gotowy w połowie listopada. Nikt mi tego terminu nie wyznaczył, wyznaczyłem go sobie sam, bo bez gotowego rękopisu nie da się ruszyć z niczym dalszym — ani z redakcją, ani ze składem, ani z kampanią. Wychodzi mi z tego tempo półtora rozdziału tygodniowo.

W tygodniu wcześniej napisałem jeden. Czyli miałem niedobór jeszcze przed wyjazdem i powiedziałem sobie, że nadrobię to na festiwalu. Gdzie jest lepsze miejsce na pisanie książki niż w lesie pod skałami.

To jest złudzenie, w które uwierzyłem całkiem dobrowolnie.

O spaniu w hamaku

Chciałem nacieszyć się przyrodą do końca, więc nie spałem w namiocie. Powiesiłem hamak między dwoma drzewami, z widokiem prosto w niebo. To też uzasadniłem sobie pracą — że będzie to inspiracja na kolejny dzień pisania.

I powiem wam, że kiedy zasypia się na łonie przyrody, słychać rzeczy, których w hałaśliwym mieście nie usłyszy się nigdy. Koniki polne. Wiatr w koronach. Siatka kołysze się pod tobą powoli, a nad tobą są gwiazdy.

O trzeciej nad ranem zaczęło padać. Nic dramatycznego — szybko rozciągnąłem płachtę nad hamakiem i spałem dalej. Jeszcze chwilę słuchałem, jak krople uderzają w płachtę i jak wiatr wpada w drzewa, a potem zasnąłem znowu.

Rano miałem laptopa całkiem suchego i całkiem nieużywanego.

O tym, dlaczego nic nie napisałem

Bo cieszyłem się przyrodą, poświęcałem czas kolegom i chodziłem na program. To całe wyjaśnienie i nie mam nic do dodania.

Trochę mnie to złości, a trochę nie. Pisanie książki o tym, jak nauczyłem się żyć, może dojść do punktu, w którym przeszkadza ci żyć. Ten weekend był dokładnie tym, o czym jest książka — i gdybym przesiedział go nad klawiaturą, byłoby to trochę śmieszne.

To jednak nie zmienia faktu, że mam niedobór. Pół rozdziału, dokładnie. Nadrabiam to w tym tygodniu.

O prelekcji, która mnie wzięła

Najbardziej poruszyli mnie Michal Tlelka i Sofia Bočeva i ich opowieść zatytułowana 215 dni pieszo przez Himalaje.

Nepalski Great Himalaya Trail mierzy 1700 kilometrów i nazywa się go najtrudniejszym trekkingiem świata. Przez całą historię przeszło go jakieś sto osób. Michalowi przyszło do głowy poszerzyć go o dwa kolejne kraje i połączyć najbardziej wysunięty na zachód ośmiotysięcznik, Nanga Parbat w Pakistanie, przez Indie i Nepal z tym najbardziej wysuniętym na wschód, Kanczendzongą.

Pierwsze trzysta kilometrów w Pakistanie szedł sam. Potem dołączyła do niego Sofia i razem doszli aż do bazy pod Kanczendzongą.

Od maja do świąt Bożego Narodzenia. Ponad 3600 kilometrów. 160 tysięcy metrów przewyższenia. 62 wysokogórskie przełęcze, z czego dwadzieścia powyżej pięciu tysięcy metrów.

O małych historiach

Siedziałem na tej prelekcji i przyszło mi do głowy, w co ja się właściwie bawię ze swoją małą historią. Oni przeszli najwyższe góry świata. Ja schudłem i przestałem brać.

Chwilę mnie to trzymało, a potem dotarło do mnie, że nie muszę przejść Himalajów, żeby kogoś poruszyć.

Michal i Sofia inspirują mnie. Nigdy nie pójdę tam, gdzie oni byli, a i tak wychodziłem z tamtego wieczoru inny, niż przyszedłem.

Dokładnie tak samo moja historia znajdzie swoich ludzi. Nie będzie ich tylu i nie będą to ci sami — ale gdzieś jest człowiek, który siedzi w domu między czterema ścianami i mówi sobie, że to normalne. I może ta książka zmieni mu życie tak, jak ja zmieniłem swoje.

Właśnie dlatego ją piszę.

Pół rozdziału jestem winien. Nadrabiam to w tym tygodniu.

Przez dziesięć lat myślałem, że na tym obrazie napisane jest coś innego

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 07 Sep 2026 00:00:00 +0000

To zdjęcie zrobiłem 8 czerwca 2014 roku. To mój ówczesny pokój — kanapa, szafa, budzik na stoliku. A nad kanapą obraz, który zamówiłem kilka miesięcy wcześniej.

Nie stało za tym nic głębokiego. Chciałem, żeby u mnie wyglądało ładniej. Na Facebooku znalazłem miejscową malarkę, Zuzanę Kolaďovą, i napisałem do niej. Przysłała mi propozycje tego, co mogłaby mi namalować, a kiedy zobaczyłem wśród nich drzewo, było po sprawie. Bonsai fascynowały mnie od zawsze, jak chyba każdego.

Na wzorze po brzegach były jakieś napisy i w tamtej chwili przyszło mi do głowy, żeby pójść o poziom wyżej. Nie chcę tam mieć ozdoby, chcę tam mieć zdanie. I chciałem je w hieroglifach.

Wygooglowałem sobie profesora, który zajmuje się starymi językami, napisałem do niego maila i poprosiłem, czy nie pomógłby mi z tłumaczeniem. Odpisał, że hieroglifami się nie zajmuje — ale jeśli chcę, zrobi mi to pismem klinowym.

Zgodziłem się. Dokument, który mi przysłał, ma datę 20 stycznia 2014 roku i mam go do dziś. Jest w nim to samo zdanie w trzech postaciach: ugaryckiej, hebrajskiej i akadyjskiej. Przy hebrajskiej jest też zapis w alfabecie łacińskim, więc da się ją przeczytać bez znajomości pisma. Na obraz poszła wersja akadyjska, pismem klinowym. Obraz jest z tyłu podpisany i datowany na 2/2014, więc Zuzana malowała go miesiąc po tym, jak przyszło do mnie tłumaczenie.

Dlaczego akurat to zdanie

Byłem wtedy kompletnie zagubiony. Nie miałem w życiu nic poza pracą i programowaniem. Żadnych kolegów. Praca, telewizor i jedzenie — to były trzy rzeczy, z których składał się mój dzień, i nic pomiędzy.

Rano nastawiałem sobie dwadzieścia budzików. Nie dwa, nie pięć. Dwadzieścia. Inaczej nie wstałem z łóżka.

I właśnie w tamtym okresie po dwóch latach wróciłem do metamfetaminy. To nie było pierwsze doświadczenie, i to jest zasadnicza różnica — to był powrót do czegoś, o czym już wiedziałem, co ze mną robi. Nikt o tym nie wiedział. Ani rodzina, ani ludzie w pracy. To ciążyło mi ze wszystkiego najbardziej. Nie samo branie, ale to, że byłem z tym sam.

W takim stanie wybierałem sobie zdanie na ścianę.

Co przez lata myślałem, że tam jest

Że jest tam coś o pomaganiu innym. Albo „pomóż sam sobie, a pomożesz innym", albo „pomóż innym, a pomożesz sam sobie". Dokładnego brzmienia nie pamiętałem, ale byłem pewny, że chodzi o dawanie.

W weekend otworzyłem ten stary dokument na nowo i przeczytałem go porządnie.

Wersja hebrajska brzmi ʿazor li, taʿazor lecha. To „li" znaczy mnie. To „lecha" znaczy tobie. Wersja ugarycka zbudowana jest dokładnie tak samo.

Pomóż mnie, a pomożesz sobie.

Nie innym. Mnie.

Co to znaczy

Człowiek, który o swoim problemie nie powiedział ani jednej żywej osobie, powiesił sobie nad kanapą prośbę o pomoc. W pierwszej osobie. Wprost.

I kazał ją napisać tak, żeby nikt jej nie przeczytał.

Najdziwniejsze jest to, że to nie był nawet mój pomysł. Ja chciałem hieroglify. Pismo klinowe zaproponował profesor, bo hieroglifami się nie zajmował. Więc ta kryjówka stała się jeszcze doskonalsza przez przypadek — pismo, które na Słowacji przeczyta może kilkadziesiąt osób, a mnie wśród nich nie ma.

Nie jestem człowiekiem, który widziałby w tym przeznaczenie. Nie sądzę, że ktoś mi to zesłał. Myślę tylko tyle, że prosiłem wtedy o pomoc jedynym sposobem, na jaki mogłem sobie pozwolić — takim, przy którym nie groziło, że ktoś mnie usłyszy. I że potem przepisałem sobie tę prośbę w głowie na coś nieszkodliwszego i dziesięć lat żyłem z tamtą wersją.

Minęło kolejnych sześć lat, zanim poprosiłem o pomoc na głos.

Obraz wisi w moim salonie do dziś.

Piszę o tym w książce — rozdział 1, podrozdział Smutek na duszy.

O metamfetaminie wtedy nikt nie wiedział

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 04 Sep 2026 00:00:00 +0000

To zdjęcie zrobiła ciocia Majka 22 lutego 2019 roku, kilka minut przed tym, jak ruszyliśmy na bal. Zaproponowała, żebym poszedł z nimi. Wydało mi się to zaproszeniem do zabawy i przyjąłem je.

Tematu kostiumów nie wymyśliłem ja. Do kostiumu nie przyłożyłem ręki. Nic. Po prostu dałem się nieść fali — dokładnie tak, jak wtedy funkcjonowałem we wszystkim innym. Żadnej świadomej aktywności, żadnego wysiłku. Kiedy o wszystko zadbają inni, wymyślanie kostiumu to zabawa.

Brzuch w tym kostiumie jest wypchany. Tylko trochę. Reszta nie.

W końcu poszedłem, z kuzynką, i całkiem dobrze się bawiłem. Nawet zatańczyłem. Nigdy wcześniej nie tańczyłem — i tego, co robiłem tamtego wieczoru, też nie dało się nazwać tańcem. Ale wtedy tak myślałem.

Chodziłem wtedy do pracy. Powtarzalnej, ale chodziłem. Siedziałem wśród kolegów, rozmawiałem z nimi, chodziłem na obiady. Nie byłem zamknięty w domu. Zamknięty byłem tylko wieczorem — cztery ściany, dwa koty, chipsy i jakiś serial. Czasem butelka wina ze znajomą, która ciągnęła mnie w dół bardziej, niż się przed sobą przyznawałem. Dzięki niej właściwie wróciłem do metamfetaminy.

O tym nie wiedział nikt. Chcę to napisać dokładnie, bo to jest istotne: w tamtym czasie o mojej metamfetaminowej przeszłości nie wiedział ani jeden jedyny człowiek. Ani rodzina. Ani ciocia Majka, która mnie na ten bal zapraszała. Ani ludzie, z którymi siedziałem w biurze.

Ile wtedy ważyłem, nie wiem. To były te dwa lata, kiedy przestałem się ważyć zupełnie. Mam w domu dokładny zapis każdego ważenia od 15 lipca 2020 — data, liczba, wszystko. Przed tą datą nie mam nic. Nie dlatego, że zgubiłem zapiski. Dlatego, że nie wszedłem na wagę. Człowiek, który się nie waży, nie musi wiedzieć, gdzie jest.

Zdjęć z tamtego okresu mam cztery albo pięć. To jedno z nich.

Nie pamiętam, co sobie wtedy przy nim pomyślałem. Może nic. Dziś przychodzi mi przy nim do głowy, że tak wyobrażałem sobie swoją przyszłość — smutek schowany za maską, której nawet sam nie zrobię.

Nikt na tym zdjęciu nie widzi, co było wcześniej i co będzie potem. Widać tylko faceta w czerwonych ogrodniczkach, który się uśmiecha.

Co redaktorka zarzuciła mojemu pierwszemu rozdziałowi

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 02 Sep 2026 00:00:00 +0000

Pierwsza informacja zwrotna od redakcji

Mieć gotowy rękopis to jedno. Do książki jest stamtąd jeszcze daleko.

Kiedy dopisujesz ostatnie zdanie, masz wrażenie, że skończyłeś. Nie skończyłeś. Masz surowiec. Potem przychodzi szereg etapów, o których dwa lata temu nie wiedziałem zupełnie nic: redakcja, korekta językowa, skład, okładka, druk. I ten pierwszy jest z nich najbardziej nieprzyjemny.

Redakcja nie oznacza poprawiania literówek — to dopiero korekta i robi ją inna osoba. Redaktorka zajmuje się tym, czy tekst działa. Czy budowa rozdziału się trzyma, czy gdzieś się nie nudzisz, czy to, co chcę powiedzieć, naprawdę mówię. Przeczyta rękopis, a potem powie ci, jak źle wygląda twoja książka. Że treściowo jest ciekawa, że ma siłę — ale tak wyjść nie może. W żadnym razie.

Jak to się zaczęło

Pierwszy raz przeżyłem to rok temu. Rękopis wysłałem do wydawnictwa Publico. Przeczytali go w całości i odezwali się całkiem pozytywnie. Jednocześnie napisali, że trzeba będzie dużo przepisywać.

Wtedy miałem świeżo dopisany ostatni rozdział. Byłem u kresu sił i kiedy wyobraziłem sobie, ile roboty jeszcze mnie czeka, odechciało mi się. Zamknąłem dokument i zostawiłem to tak.

Minął rok. Dałem rękopis do przeczytania najbliższym i oni powiedzieli mi jedno zdanie, które to wszystko na nowo uruchomiło: że to nie ma zostać w szufladzie.

Więc go odkurzyłem. Wygooglowałem redaktorów, napisałem kilka maili. Większość się nie odezwała. Jednej z nich wysłałem fragmenty i spodobały jej się — napisała mi nawet, że widzi miejsca, w których mógłbym to napisać jeszcze bardziej surowo. To było zdanie, po którym wiedziałem, że chcę spróbować z nią pracować. Umówiliśmy się na próbną redakcję jednego rozdziału. Ona zobaczy, czy to ma sens. Ja zobaczę, czy się rozumiemy.

W zeszłym tygodniu przysłała mi komentarze. Dziś do nich usiadłem.

Jak taka informacja zwrotna wygląda

Wyobrażałem sobie listę. To nie jest lista. To dokument z moim tekstem, w którego marginesy wpisane są uwagi — gdzieś jedno zdanie, gdzieś cały akapit. Miejscami od razu napisała mi, jak przeformułowałaby ten fragment, żebym zobaczył różnicę i mógł porównać. Nie po to, żeby napisać to za mnie, ale żebym zrozumiał, o czym mówi.

Większość komentarzy nie dotyczy stylistyki. Dotyczą tego, czego w tekście brakuje.

Co mi zarzuciła

Zbyt szybko załatwione momenty. To jest największa słabość. Najważniejsze wydarzenia mam streszczone w kilku zdaniach. Pierwsza działka. Powstanie uzależnienia. Utrata kontroli. Początek leczenia. Wszystko przebiega tak szybko, że czytelnik nawet nie zdąży tego przeżyć. Napisała mi, że właśnie te miejsca domagałyby się konkretnej sceny — nie streszczenia.

Wstęp, który zdradza cały rozdział. Rozdział otwieram kursywą. Tyle że ta kursywa opowiada cały łuk z góry, a tekst główny przechodzi potem tę samą drogę jeszcze raz. Zaproponowała, żeby wstęp budował napięcie, a nie rozpuszczał je z wyprzedzeniem.

Powtarzanie tych samych chwytów. To zaskoczyło mnie najbardziej, bo zupełnie sobie tego nie uświadamiałem. Krótkie, usamodzielnione zdania. Konstrukcje „nie… nie… ale…". Ciągle w kółko „a ja…". Metafory ciemności, światła, dna, głosu i ciszy. Kiedy jest tego w jednym akapicie za dużo i wszystko ma ten sam dramatyczny nacisk, efekt brzmi sztucznie. Dokładnie odwrotnie niż chcę.

Zdania, które sobie przeczą. W dwóch miejscach napisałem coś, co znaczy niemal odwrotność tego, co chciałem powiedzieć. Przy pisaniu nie zobaczyłem tego ani razu. Ona znalazła to w jeden wieczór.

Lista zamiast przeżycia. Jeden akapit to wyliczenie pojęć — urojenia, strach, załamanie, diagnoza. Nazwałem to, ale nie pokazałem. A akapity, które następują potem, pokazują to bardzo przekonująco. Więc ta lista tylko je osłabia.

Najsłabsze jest zakończenie. Po bardzo konkretnych i nieprzyjemnych przeżyciach tekst zsuwa się w ogólne zdania motywacyjne. Napisała, że są prawdziwe, ale wymienne z dowolną inną historią. To trafiło mnie najbardziej. Dokładnie tego chciałem uniknąć i i tak mi się to przydarzyło — i to w tym miejscu, gdzie widać to najbardziej.

Co mnie czeka

Pół roku pracy, która nie jest pisaniem, tylko przepisywaniem. To dwie różne rzeczy i ta druga jest trudniejsza.

Szósty rozdział muszę dopisać. Pozostałe pięć muszę przejść ze świadomością, że te same błędy będą w nich też — Lenka napisała mi to przy kilku komentarzach wprost: „to jest w całym tekście". Więc to nie jest poprawa jednego rozdziału, tylko zmiana sposobu, w jaki piszę.

Konkretnie: wrócić do miejsc, które załatwiłem streszczeniem, i napisać je jako scenę. Uzupełnić fakty, które mam w głowie, ale nie na papierze. Rozbić powtarzające się konstrukcje zdaniowe. Skreślić zakończenia, które brzmią jak plakat.

Potem będzie korekta językowa od innej osoby, skład, okładka, druk. Ale to dopiero potem.

Dziś siedziałem nad tym kilka godzin i poprawiłem może trzy strony.

To jest trudne. I kiedy wyobrażę sobie, co mnie czeka przez najbliższe pół roku, nie wiem, jak mam się czuć. Ale i tak się cieszę. Bardzo się cieszę. Chyba jestem naiwny.

Wystarczy wytrzymać dzisiaj

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 31 Aug 2026 00:00:00 +0000

W trakcie mojej przemiany Mino powiedział mi pewnego dnia: „Spróbujesz boksu?"

Moja pierwsza reakcja była taka sama jak przy wszystkim innym: niemożliwe. Ja i boks? Ale przepuściłem to przez swoją leniwą głowę. Jakoś tam osiadło.

Kiedy w końcu zdecydowałem, że spróbuję, nie miałem złudzeń. Wiedziałem, że będzie bolało. Pięćdziesiąt minut intensywnego ruchu bez przerwy — to nie jest coś, co moje ciało zniesie lekko.

Pierwszy trening był dokładnie taki, jak sobie go wyobrażałem. Pięćdziesiąt minut, które wydawały się pięcioma godzinami. Przez cały czas szukałem wymówek — po co w ogóle tu przyszedłem, że tu nie pasuję, że lepiej byłoby zostać przy sztangach, gdzie nikt na mnie nie patrzył i gdzie nie stałem na środku sali.

Ale najbardziej dobił mnie ten zegar na ścianie. Za każdym razem, kiedy na niego spojrzałem, wiedziałem dokładnie, ile bólu muszę jeszcze wytrzymać. Jeszcze trzydzieści minut. Jeszcze dwadzieścia. Jeszcze piętnaście. Liczba spadała, ale nic to nie ułatwiało. Raczej było gorzej — wiedziałem, że nie mogę się wykręcić, że ten czas jest prawdziwy i że muszę przez niego przejść.

Kiedy było po wszystkim, byłem z siebie dumny. Nie dlatego, że się zmieniłem i jutro będę lepszy. Nie dlatego, że to był początek czegoś wielkiego. Byłem dumny tylko dlatego, że wytrzymałem dzisiaj. Dzisiaj, kiedy mi się nie chciało. Dzisiaj, kiedy wiedziałem, że mogę wyjść i nikt mnie za to nie osądzi.

Poszedłem do domu przekonany, że wytrzymać dzisiaj to wszystko, czego potrzebuję.

Kilka lat później

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 28 Aug 2026 00:00:00 +0000

Kilka lat temu chciałem się zapisać na portal randkowy. Byłem wtedy otyły i wiedziałem dokładnie, co się stanie — nikogo nie zainteresuję. Więc poszedłem szukać fotografa. Kogoś, kto pokaże mnie „w lepszym świetle”. Wiedziałem, że to nie będę ja. Wiedziałem, że robię z siebie kogoś innego. I mimo to tego chciałem.

Dokładnie o tym piszę w książce — o tym, jak okłamywałem sam siebie. Jak okłamywałem siebie i wszystkich wokół.

Teraz jest inaczej. Wydaję książkę i potrzebuję zdjęć. Nie na portal randkowy. Na stronę, dla mediów, dla ludzi, którzy będą czytać o tym, jak przez dokładnie te lata sam sobie kłamałem.

Kiedy ktoś wejdzie na mostka.sk, zobaczy tam dwa zdjęcia — stare, na którym ważę 155,3 kg i biorę metamfetaminę, i dzisiejsze. To może go zaciekawić albo odstraszyć. Jedno i drugie jest w porządku.

Więc poszedłem szukać fotografki. Często bywam w Czechach u swojej dziewczyny, ale fotografka, która mnie zainteresowała, była czterdzieści kilometrów dalej. Ten wybór wygrał. Kiedy przyszedłem do jej studia, pierwsze, o co mnie zapytała, to: co sobie wyobrażam?

Nie spodziewałem się tego. Chciałem, żeby to było naturalne. Ale ona powiedziała mi, że tak to nie działa — kiedy idziesz się sfotografować, musisz mieć wyobrażenie. Więc usiedliśmy i scrollowaliśmy Pinterest. Kiedy jakieś zdjęcie mi się podobało, próbowaliśmy je naśladować.

Podczas sesji czułem się rozluźniony i spokojny. Trochę bałem się, żeby się tam za bardzo nie uśmiechać — wiem, że kiedy się uśmiecham, wyglądam naiwnie. Ale nie chciałem też mieć na wszystkich zdjęciach poważnej twarzy. Byłem świadomy tego wszystkiego naraz, a czasem to wręcz wyzwala — kiedy wiesz, na co uważać, możesz z tym pracować.

Tydzień później było gotowe. Siedem zdjęć. Jestem z nich całkowicie zadowolony.

Różnica w porównaniu z portalem randkowym? Tym razem nie okłamywałem siebie. Tym razem byłem po prostu sobą — dokładnie taki, jaki jestem. I te zdjęcia to pokazują.

Te same wzgórza, inny człowiek

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 26 Aug 2026 00:00:00 +0000

Stało się to tak mimochodem, podczas treningu. Mino powiedział coś w stylu: wieczorem idziemy na spacer na Skalkę. Jakby to była zupełna drobnostka.

Nie byłem na żadnym wzgórzu od czasu, gdy skończyłem szkołę. Ani na Skalce, ani nigdzie indziej. Nie umiałem sobie wyobrazić, co to będzie znaczyć, jak bardzo będzie ciężko. Jakieś przeczucie jednak miałem — dlatego mi się tam za bardzo nie chciało. Poszedłem mimo to.

Skalka koło Medvedzia to małe wzgórze pod Javorovým vrchem. Zwykle wchodzą na nie nawet dzieci podczas niedzielnego spaceru. Gdy do niej doszliśmy, miałem dość. Chciałem się zawrócić i iść z powrotem. Mino powiedział tylko: chodź jeszcze kawałek. I poszedłem — ale naprawdę tylko kawałek.

Nie wygląda to na wiele. To zwykłe wzgórze, żadna góra, żadne osiągnięcie, o którym warto by mówić. Ale właśnie to pokazuje, w jakiej beznadziei wtedy żyłem. Jak zupełnie zagubiony byłem — w ciele, które nie chciało mnie słuchać, i w głowie, która nie potrafiła sobie wyobrazić, że mogłoby być inaczej. O tym, i o wiele więcej, jest cała pierwsza połowa książki.

Pierwszy zapis z inteligentnej wagi, którą wtedy kupiłem, mam z 9 listopada 2017: 106,5 kg. Między tamtym wieczorem na Skalce a tą liczbą jest pół roku harówki.

Tej harówki nie da się streścić w zdaniu o postępie. To była seria wieczorów, kiedy nie chciałem iść, a poszedłem. Dokładnie jak ten pierwszy.

Ile kosztuje wydrukowanie książki? 14 ofert

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 24 Aug 2026 00:00:00 +0000

Książka będzie istnieć fizycznie, więc ktoś musi ją wydrukować. A ponieważ wydaję własnym sumptem i kampania potrzebuje dokładnej kwoty docelowej, potrzebowałem dokładnych cen z góry — nie szacunków.

Napisałem do czternastu słowackich drukarni, od Bratysławy po Koszyce. Nie wysłałem masowego maila — każda dostała własne zapytanie z dziesięcioma konkretnymi pytaniami: cena za 200, 300 i 500 egzemplarzy, cena dodruku za pół roku, czas realizacji, format plików, dopłata za kolorowy wkładka, dostawa na Orawę, możliwość próbnego wydruku przed nakładem.

Zlecenie było dla wszystkich takie samo: A5, miękka oprawa klejona V2, czarno-białe wnętrze na papierze offsetowym, pełnokolorowa okładka z matową laminacją, 16-stronicowa kolorowa wkładka fotograficzna na papierze kredowanym.

Najtańsza oferta na 500 egzemplarzy: 1 345 €. Najdroższa: 2 202 €. Różnica 857 €, czyli 64 procent — za identyczną książkę. Jedna drukarnia przysłała mi cenę z błędnym VAT: 23 % zamiast 5 %, które obowiązuje na książki od 2025 roku. Inna miała w ofercie ewidentną literówkę — 300 egzemplarzy wychodziło u niej drożej niż 500. Bez porównania nie wykryłbym żadnego z tych błędów.

Największe zaskoczenie nie kryje się jednak w cenach druku. Druk stanowi mniej niż połowę tego, co wydanie książki realnie kosztuje. Do tego dochodzi skład — łamanie tekstu do finalnej postaci stron (220–400 €), projekt okładki (od 100 €), korekta językowa (1,50–3,50 € za normostronę — normostroną jest 1 800 znaków, standardowa miara objętości tekstu) i osobna redakcja. Redakcja i korekta to dwa różne rzemiosła i powinny je wykonywać dwie różne osoby — tego też nie wiedziałem pół roku temu. A potem przesyłka: wysłanie 200 książek przez drukarnię kosztuje mniej więcej dwa razy tyle, co przez firmy kurierskie.

Przy okazji nauczyłem się słownictwa, o istnieniu którego nie miałem pojęcia. Spady: przekroczenie grafiki trzy do pięciu milimetrów poza krawędź strony, żeby po obcięciu nie powstał biały pasek. Wydruk próbny: testowy egzemplarz przed uruchomieniem całego nakładu. Klej PUR: bardziej elastyczny niż zwykły, książka lepiej się otwiera — i potrzebuje 48 godzin schnięcia, zanim może opuścić drukarnię.

Ostateczną drukarnię wybiorę dopiero, gdy po kampanii będę znał realny nakład. Oferty są ważne tylko kilka tygodni, więc jeszcze do tego wrócę. Na razie jedno jest pewne: książkę można wydrukować za rozsądne pieniądze — jeśli człowiek zada sobie trud i zapyta więcej niż jedną drukarnię.

Mit o ciszy w schronisku

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 21 Aug 2026 00:00:00 +0000

W sobotę, 15 sierpnia, wyruszyłem pieszo z Medvedzia do schroniska Útulňa pod Magurką. W plecaku laptop, w głowie jeden cel: napisać kawałek książki gdzieś indziej niż przy własnym biurku.

W środę pisałem tu o tym, jak pierwszy raz w życiu usiadłem do pisania poza domem — w kawiarni, z herbatą i laptopem, czekając na Hankę. Schronisko było kolejnym krokiem tego samego eksperymentu, tylko trochę wyżej i trochę dalej od cywilizacji.

Wyobrażenie było jasne — góra, cisza, nikogo dookoła. Rzeczywistość okazała się zupełnie inna. Po drodze spotkałem ludzi z Žarnovicy, którzy pytali, co robię z laptopem w środku lasu. Powiedziałem im prawdę: góry zmieniły moje życie, więc pomyślałem, że wezmę trochę ich atmosfery do książki. I nie byli ostatni. Przez cały dzień przez schronisko przewinęło się tylu ludzi, że miałem wrażenie, jakbym usiadł pisać na ławce przy głównej drodze, a nie w górach. Z prawie każdym zamieniłem choć kilka słów — kim jesteście, skąd, dokąd idziecie, co ja tu robię.

To coś, o czym wcześniej w ogóle nie myślałem. Kiedy wyobrażasz sobie, że jedziesz pisać książkę w miejscu takim jak schronisko, wyobrażasz sobie samotność. W rzeczywistości to jedno z najbardziej ruchliwych miejsc, jakie znam — i to zaskoczyło mnie bardziej niż cokolwiek innego tego dnia.

Mimo to — a może właśnie dlatego — po południu, koło pierwszej, było gotowe. Najdłuższa i najbardziej surowa część książki, jaką dotąd napisałem. Nie zdradzę tu, o czym dokładnie jest; to należy do książki, nie do notatnika o pisaniu. Powiem tylko tyle, że był to rozdział, który nosiłem w sobie długo, a pisanie go w otoczeniu obcych ludzi, którzy rozmawiali ze mną o zupełnie zwyczajnych sprawach, było dziwnym kontrastem. Może dokładnie takim, jakiego potrzebowałem.

Spakowałem laptopa, ostatni raz spojrzałem na schronisko i ruszyłem w dół. Po drodze uświadomiłem sobie jedno: książkę wyobrażałem sobie pisać w ciszy. Ostatecznie powstaje wśród ludzi — w kawiarni, w schronisku, wszędzie tam, gdzie myślałem, że będę sam, a nie byłem.

Dzień, w którym zagrałem pisarza

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Wed, 19 Aug 2026 00:00:00 +0000

6 stycznia 2025 r., poniedziałek, 11:11. Tak stoi w rogu ekranu na zdjęciu, które zrobiłem sobie tego dnia w kawiarni.

Czekałem w mieście na Hankę, aż skończy pracę, a akurat miałem ze sobą laptopa. Wszedłem do kawiarni, zamówiłem herbatę i pomyślałem: pobawię się w pisarza. Kto chociaż raz nie chciałby poczuć się jak prawdziwy pisarz? Siedzieć w kawiarni przy herbacie i pisać książkę?

Pierwsze podrozdziały napisałem już na początku grudnia 2024 roku, w domu. To był pierwszy raz, kiedy pisałem gdzieś indziej niż przy własnym biurku. Właśnie w tej kawiarni skończyłem ostatni podrozdział pierwszego rozdziału. Rozdział nazywa się Życie domatora, a ten podrozdział Punkt zwrotny.

Piszę w nim także o filmie, który mnie wtedy nakręcił — [https://www.youtube.com/watch?v=ZXsQAXx_ao0](Shia LaBeouf, „Just Do It"). Jeśli go widzieliście, wiecie, že brzmi dziwnie, afektowanie i niewiarygodnie. Facet krzyczy do kamery, żebyście szli za swoim marzeniem. Ale wtedy stało się to dla mnie mantrą, której potrzebowałem dokładnie w takiej formie.

A przecież nigdy nie miałem marzenia, żeby siedzieć w kawiarni i pisać książkę. Spełniło się marzenie, o którym nawet nie śniłem. Takich spełnionych, niesnionych marzeń opisuję w książce więcej, głównie w późniejszych rozdziałach — a to są najlepsze rzeczy, jakie mi się przydarzyły.

Największe z nich wyszło mi naprzeciw po pracy tamtego dnia. Zamknąłem laptopa i poszliśmy razem na spacer do parku zamkowego.

Numer startowy 29 — pierwszy wyścig

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Mon, 17 Aug 2026 00:00:00 +0000

17. września 2017. Beh Zubrohlavským chotárom, druga edycja. Na numerze startowym mam dwudziestkę dziewiątkę, a na zdjęciu z mety trzymam w ręku medal.

Pół roku wcześniej zacząłem trenować z trenerem Mino. Przez te sześć miesięcy zeszło dwadzieścia kilo. Po raz pierwszy w życiu miałem poczucie, że idę w dobrym kierunku — więc zapisałem się na bieg spontanicznie. Przecież jestem już sportowcem.

Nie byłem. Na trasie przeklinałem samego siebie. Po co ja się w to pakowałem. Że nie dam rady. Że całe te ćwiczenia, całe to odchudzanie to była jedna wielka pomyłka. Do mety dobiegłem prawie ostatni. Mino czekał tam i podawał mi rękę. Wykrztusiłem z siebie tylko jedno zdanie: „Nikt mi nie powiedział, že będziemy biegać pod górę!"

Wszyscy mnie chwalili. Ja nie miałem z tego dobrego uczucia. Z zewnątrz sukces — dwadzieścia kilo w dół, ukończony bieg, medal. W środku byłem całkowicie zagubiony. Lęki z dzieciństwa ciągnęły mnie w dół nawet wtedy, gdy z zewnątrz wyglądało na to, że wygrywam.

Byli tam wtedy również mama z ojczymem. Po raz pierwszy i ostatni mama widziała mnie uprawiającego sport. Nie wiedziała, co się we mnie dzieje tego dnia. I dzisiaj cieszę się, že tego nie wiedziała — a że widziała, jak dobiegam do mety.

Rozdział, w którym piszę o tym dniu, nazywa się Błysk światła, który zniknął w ciemności. Ta nazwa nie powstała przypadkowo. Ostatnie ważenia z tamtego okresu mam zapisane z lutego i marca 2018: 109,6 i 110,3 kg. Potem zapisy kończą się na dwa lata. Kolejny wpis w dzienniku wagowym pochodzi dopiero z 11 czerwca 2020 r. — 155,3 kg. Między tymi dwoma liczbami są dwa lata, o których napiszę innym razem.

Bieg z 2017 roku był błyskiem. To, co przyszło po nim, jest powodem, dla którego piszę tę książkę.

Trzeci podrozdział

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Fri, 14 Aug 2026 00:00:00 +0000

W tym tygodniu napisałem jeden z najtrudniejszych podrozdziałów całej książki. W ostatnim rozdziale, który właśnie piszę, będzie ich więcej — to rozdział, w którym wszystko, co do tej pory opisałem, zaczyna układać się w całość.

Pisałem o terapii, na którą zacząłem chodzić, ponieważ nie wierzyłem, że potrafię kochać. Nie dlatego, że nigdy o tym nie myślałem — ale dlatego, že przez całe życie byłam sam, a z tym wiąże się przekonanie, że tak już zostanie. Bałem się, że moje uczucia pozostały pogrzebane gdzieś w dzieciństwie, w chwilach, których żadne dziecko nie powinno doświadczyć. O tym, co dokładnie wtedy się działo, jest cały pierwszy rozdział książki.

Ten ostatni rozdział jest inny. Nie jest o tym, co mi się przydarzyło, ale o tym, co z tym zrobiłem dziesięciolecia później — jak na terapii regularnie wracałem do tego samego miejsca, do małego chłopca, którym kiedyś byłem, i uczyłem się być z nim w jednym pokoju bez uciekania przed nim.

Pierniki, o których już pisałem

Kiedy dzisiaj opublikowałem zdjęcie pierników, które piekłem w grudniu zeszłego roku, napisałem, że myślałem przy nich o ostatniej sesji terapeutycznej. Teraz wiem, dlaczego ta sesja tak długo została mi w głowie — pisałem właśnie o niej. Kiedy zapisywałem tę scenę, miałem łzy w oczach. Dokładnie takie same, jakie miałem wtedy nad blachą przy piecu.

A zaraz potem przyszło coś innego — uśmiech, jakiego od dłuższego czasu nie miałem na twarzy. Nie dlatego, že wszystko zostało rozwiązane lub było idealne. Ale dlatego, że po raz pierwszy naprawdę poczułem, że jest w porządku dokładnie tak, jak jest.

Co z tego zostaje

Wiele nauczyłem się pisząc ten podrozdział — o tym, jak człowiek potrafi wracać w to samo miejsce znowu i znowu, dopóki ból nie stanie się tylko wspomnieniem, a nie raną. Wszystko, czego się nauczyłem, jest dzisiaj zapisane w trzecim podrozdziale ostatniego rozdziału książki.

Ten fragment pochodzi z rozdziału Demon, który zmienił wszystkie maski, podrozdziału Powrót do małego Jožka (roboczy tytuł podrozdziału, może ulec zmianie).

Ciocia Majka i przerębel w lodzie

jozef@mostka.sk (Jozef Môstka) — Tue, 11 Aug 2026 00:00:00 +0000

W styczniu 2021 roku stałem po pas w zimnej wodzie zamarzniętego jeziora, z kawałkiem lodu w dłoniach, otoczony ludźmi, z którymi w tamtej zimie regularnie spotykałem się przy morsowaniu. Na zdjęciu wygląda to prosto — facet w lodzie, nieco zabawny kadr. Za nim kryje się jednak kawałek drogi, o której warto opowiedzieć.

Pierwsze wejście do lodowatej wody było inne. Byłem tam, ze strachem i wstydem za własne ciało. Tego dnia, nieco później, jestem już częścią grupy — a dokładnie o tym jest ta część książki.

Za całym tym początkiem stoi moja ciocia Majka. W okresie, gdy byłem na dnie — fizycznie ciężki, wewnętrznie rozbity — przyjmowała mnie dokładnie takim, jakim byłem, bez warunków. Nigdy nie naciskała, tylko delikatnie popychała mnie w stronę ruchu. W końcu doprowadziła mnie także do pierwszego morsowania. Nie wiedziałem wtedy, że właśnie ten krok stanie się jednym z punktów zwrotnych całej historii.

Z tego pierwszego, przerażającego wejścia w lód z czasem stało się coś regularnego — a wraz z tym przyszło coś, czego wcześniej nie doświadczyłem: poczucie przynależności. Grupa ludzi, którym na mnie zależało, była ostrym kontrastem do lat samotności wcześniej.

Częścią tej drogi była też chwila, kiedy odważyłem się poprosić trenerkę o pomoc — a początkowo zostałem odrzucony. Zamiast mnie złamać, to mnie wzmocniło. Zdałem sobie sprawę, że chciałem chronić to nowe, prawdziwe życie. I že kluczem do dalszego postępu w nim była nauka mówienia „tak” nowym możliwościom, nawet gdy był strach.

Ten fragment pochodzi z rozdziału Błysk światła, który zniknął w ciemności, podrozdział Majka – moje największe oparcie i Iskra, która roznieciła nadzieję.